قلب یک خودرو موتور آن است. و مهم ترین جزء موتور، سیلندر و پیستون ها هستند. سیلندر در قسمت فوقانی موتور نصب شده و سوپاپ ها روی آن نصب شده اند. همچنین در سیلندر، ما گردش آب و روغن را شاهد هستیم. این گردش حرارت را کنترل می کند و روغن مورد نیاز برای قطعات دیگر را تأمین می کند.
سر سیلندر چیست؟
سرسیلندر چه کاری انجام می‌دهد؟
در تصاویری که از موتور خودروها منتشر می‌شود، اغلب یک بلوک فلزی بزرگ با تعدادی سوراخ (سیلندر) را می‌بینیم. این تصاویر برای تشریح آرایش پیشرانه تهیه می‌شود. واقعیت آن است که یک موتور واقعی عملاً چنین تصویری از خود به جای نمی‌گذارد. دلیلش این است که یک قطعه بزرگ بالای بلوک موتور قرار گرفته که به آن سرسیلندر می‌گویند. اگر به ساختار سیلندر دقت کنید متوجه می شوید که قسمت بالایی آن باز است. سرسیلندر یک در پوشی است که وظیفه پوشاندن این سطح را بر عهده دارد و باعث می شود درون سیلندر احتراق رخ دهد. یکی از لوازم مهمی که کمپانی های خودرو سعی می کنند با کیفیت بالایی آن را تولید کنند سرسیلندر است. سرسیلندر باید بتواند فشار زیادی را تحمل کند، برای همین سازندگان تلاش دارند با تکنولوژی های روز و با قالب های مختلف و استفاده از مواد با کیفیتی مثل آلومینیوم و چدن، کیفیت سرسیلندر ساخته شده را بالا ببرند.
سرسیلندر چه وظایفی دارد؟
همانطور که گفته شد، داخل سیلندر مدام در حال احتراق است. سر سیلندر روی سیلندر پیچ می شود و مانع از خروج سوخت و گاز می شود. هم‌چنین یکی دیگر از وظایف مهم سرسیلندر، تکمیل مدار چرخش آب و روغن درون بلوک موتور است. جریانی که منجر به خنک‌کنندگی و روان‌کاری بدنه آن می‌شود. موتور خودرو با حرکت هزاران دور در دقیقه‌ای پیستون‌ها اگر از دمای تعیین‌شده‌ای خنک‌تر نشود، در چند ثانیه ذوب خواهد شد. به همین دلیل است که کشف دلایل خرابی سرسیلندر برای رانندگان بسیار حائز اهمیت است. روی قسمت فوقانی سر سیلندر تجهیزاتی مربوط به انژکتور ( که وظیفه سوخت رسانی را دارد) و شمع ( وظیفه جرقه زدن) تعبیه شده است. همچنین سوپاپ ها نیز روی سر سیلندر نصب شده اند. سوپاپ ها خروج گازها را تنظیم می کنند.
جنس سر سیلندر
جنس سرسیلندر بسیار با اهمیت است. سرسیلندر معمولاً از آلیاژهای آهن، آلومینیوم یا چدن ساخته می شود. سرسیلندر آلومینیومی توانایی هدایت حرارت بهتری نسبت به چدنی دارد. سرسیلندر معمولاً به صورت یک تکه ساخته می شود. اما اگر طول موتور زیاد باشد باید چند تکه ساخته شود و بعد تراشیده و صیقل داده شود.
انواع سرسیلندر خودرو
از نظر مهندسی فرایند ساخت انواع سرسیلندر ثابت می باشد ولی مدل‌های مختلف خودروها برحسب نحوه کارایی که دارند، شکل‌های مختلفی از سرسیلندر را استفاده می‌کنند. به طور کلی چهار نوع سرسیلندر موجود است که شامل I شکل، T شکل، F شکل و L شکل می‌شود. حسب اینکه خودروی موردنظر اسپرت است و یا این‌که قرار است از آن برای مصارف کار و تجاری استفاده شود و یا این‌که اساساً قرار است در مسیرهای آفرود حرکت کند، شکل سرسیلندر نیز تغییر می‌کند. اشکال گفته شده معمولاً به نحوه قرارگیری درگاه خروج گاز و ورود سوخت مربوط می‌شود. در هر شرکت خودرو سازی، چینش سوپاپ ها متفاوت است این تفاوت‌ها اغلب در شکل و نحوه اتصال آن‌ها مطرح می‌شوند. به همین خاطر شکل سرسیلندر نیز تفاوت می کند. به طور کلی سرسیلندرها به چهار دسته کلی تقسیم می شوند. که در ادامه آن ها را بررسی خواهیم کرد.
سرسیلندر آی هد (I.Head)
سرسیلندرهای آی هد دارای یک یا دو ردیف (براساس تعداد سوپاپ‌ها) منفذ قرارگیری سوپاپ هستند. همچنین سوپاپ‌های ورود و خروج گاز و دود در کنار هم و در یک آرایش خطی قرار دارند.
سرسیلندر اِف هد (F.Head)
در این نوع موتور سوپاپ‌های دود روی بدنه‌ سیلندر سوار می‌شوند اما سوپاپ‌های گاز روی سرسیلندر قرار دارند. بنابراین در این نوع موتور، سرسیلندرهای اف هد که تنها برای سوپاپ‌های گاز خروجی و منفذ دارند استفاده می‌شود.
سرسیلندر اِل هد (L.Head)
سوپاپ‌های دود و گاز در این نوع موتور در یک طرف سیلندر قرار دارند. سرسیلندرهای ال هد دارای خروجی یا منفذی مربوط به سوپاپ‌ها نیستند.
سرسیلندر تی هد (T.Head)
در موتورهای تی‌ هد سوپاپ‌های دود و گاز در دو سمت مجزا و دو طرف سیلندر قرار دارند. ضمنا سرسیلندرهای تی هد که در موتورها به کار می‌روند خروجی مخصوص سوپاپ ندارند.
تشخیص اینکه کدام مدل سرسیلندر برای خودروی شما مناسب است را به یک تعمیرکار ماهر بسپارید، چرا که بر حسب اینکه خودرو اسپرت است، قرار است کاری معمولی از آن کشیده شود و یا قرار است در مسیرهای آفرود هنرنمایی کند، انتخاب سرسیلندر متفاوت می شود.
چرا سرسیلندر خراب می شود؟
همانطور که گفته شد سرسیلندر با آلیاژهای مقاوم ساخته می شود تا بتواند در مقابل گرما و فشار مقاومت داشته باشد اما نمی شود منکر این شد در طی زمان سر سیلندر مستهلک نشود و نیاز به تعویض نداشته باشد.
به طور کلی سر سیلندرها به دلایل زیر خراب می شوند:
1- ترک خوردگی
2- تاب دیدگی
3- کربن گرفتن سرسیلندر
4- گشاد شدن گیت سوپاپ
5- سوختن و خرابی سوپاپ
سر سیلندر توسط پیچ به موتور وصل شده است و بین آن ها را قطعه ای به نام واشر سر سیلندر پوشش داده است. در این میان کیفیت واشر سر سیلندر نیز بسیار مهم است، اگر واشر کیفیت پایینی داشته باشد باعث سوختن سرسیلندر می شود یا به اصطلاح آب و روغن قاطی می شود. اگر واشر سرسیلندر با کیفیت خریداری کنید این اتفاق به ندرت پیش خواهد آمد. چرا که جنس واشر از چندلایه پنبه نسوز پرس، کروم و آلومینیوم ساخته شده است.
راهکارهای جلوگیری از استهلاک سر سیلندر
تا اینجا متوجه شدیم که سیلندر ارتباطی قوی با موتور دارد. پس واضح است که کوچک ترین تغییری که در صحت عملکرد سر سیلندر رخ دهد جان موتور را به خطر می اندازد.
واشر سر سیلندر حائل بین موتور و سیلندر است. با فرسوده شدن واشر سرسیلندر کل سیستم تزریق و چرخش آب و روغن به خطر می افتد. زمانی که خودتان اقدام به تعویض واشر سر سیلندر می کنید ممکن است آن را خیلی محکم ببندید یا پیچها را اشتباه جاگذاری کنید، که همین موارد ریز باعث تاب برداشتن واشر و در نهایت آسیب رساندن به سر سیلندر می شود.عادت های غلط رانندگی هم می تواند به سلامت سیلندر ضربه وارد کند. زمانی که شما موتور را روشن می کنید و شروع به گاز دادن زیاد از حد می کنید باعث می شود سر سیلندر و واشرش تحریک شود و آسیب ببیند. همچنین رانندگی های طولانی با دور موتور بالا به سلامت سیلندر آسیب می زند. سلامت سیستم خنک کننده و جنس روغن استفاده شده نیز بسیار اهمیت دارند.
سرسیلندر خودرو چه کاری انجام می‌دهد.
سرسیلندر شاید به صورت مستقیم نقشی در فرایند احتراق نداشته باشد ولی به صورت غیرمستقیم حمایت کاملی از این پروسه می‌کند. تصور کنید اگر لحظه‌ای سرسیلندر نباشد تمام سوخت مصرفی و دوده تولیدی قوای محرکه از آن خارج می‌شود. از سوی دیگر روی سرسیلندرهاست که تجهیزات مربوط به سوخت‌رسانی (انژکتور) و تجهیزات جرقه‌زنی (شمع) تعبیه شده است. هم‌چنین یکی دیگر از وظایف مهم سرسیلندر، تکمیل مدار چرخش آب و روغن درون بلوک موتور است. جریانی که منجر به خنک‌کنندگی و روان‌کاری بدنه آن می‌شود. موتور خودرو با حرکت هزاران دور در دقیقه‌ای پیستون‌ها اگر از دمای تعیین‌شده‌ای خنک‌تر نشود، در چند ثانیه ذوب خواهد شد. به همین دلیل است که کشف دلایل خرابی سرسیلندر برای رانندگان بسیار حائز اهمیت است. نکته طلایی در اجزای سرسیلندر، جایگاه سوپاپ‌ها روی آن است. میله‌هایی که روی سرسیلندر قرار می‌گیرند با حالت فنری خود، زمان‌بندی تزریق و خروج گاز را ترسیم می‌کنند. به همین دلیل است که در ساختار سرسیلندرها میل‌بادامک و میل‌سوپاپ نیز حضور دارند.
سرسیلندرها چه تفاوت‌هایی با هم دارند؟
حالا که متوجه نقش طلایی سرسیلندر در ساختار موتور خودروها شده‌اید، به راحتی می‌توانیم قبول کنیم که تعویض سرسیلندر خراب با نمونه سالم تا چه میزان می‌تواند مهم باشد. به همین دلیل است که شرکت‌های خودروسازی در ساخت سرسیلندر نهایت دقت و وسواس را به خرج می‌دهند. مواد سرسیلندر نمی‌تواند ضعیف‌تر از بلوک پیشرانه باشد. اغلب شرکت‌های مدرن سرسیلندر را از ترکیب‌های آلومینیوم می‌سازند تا نسبت به تنش‌های حرارتی مقاومت بیشتری از خود نشان بدهد.
چرا معیوب بودن سرسیلندر خطرناک است؟
این اصطلاح را حتماً شنیده‌اید که خودرویی به دلیل سوختن «واشر سرسیلندر» از کار افتاده است. بنا به تمام توضیحاتی که دادیم، کوچک‌ترین تغییری که در صحت عملکرد سرسیلندر رخ بدهد، کل سازه موتور را به خطر می‌اندازد. اتصال مستقیم قطعه سرسیلندر به بلوک موتور عملاً شدنی نیست. به همین خاطر نیاز به یک صفحه واسط داریم که به آن واشر سرسیلندر می‌گویند. کارشناسان همواره نسبت به تسریع تعمیر سرسیلندر به رانندگان هشدار می‌دهند. از بین رفتن واشر سرسیلندر کل سیستم تزریق و چرخش آب و روغن را به خطر می‌اندازد. دلایل مختلفی برای ضعیف شدن و یا سوختن واشر سرسیلندر مطرح می‌شود. نخستین عامل فشار بیش از حدی است که رانندگان به موتور خودرو وارد می‌کند. استفاده نادرست از شیوه گرم کردن بلوک موتور باعث می‌شود، سرسیلندر مترصد یک اتفاق وخیم باشد.
معایب سرسیلندر و واشر سرسیلندر
فارغ از آسیب‌های احتمالی که واشر سیلندر را تحت تأثیر قرار می‌دهد، معایب احتمالی قطعه سرسیلندر نیز می‌تواند مشکلاتی را برای رانندگان به وجود بیاورد. از نشتی و ترک‌خوردگی آلیاژ سرسیلندر گرفته تا تغییر شکل و کژیدگی فریم اصلی. باز شدن چفت و بست‌ها و محل اتصال پیچ‌های سرسیلندر و بلوک موتور نیز باعث افزایش ناگهانی دمای موتور و جوش آوردن می‌شود. برای موتورهایی که تنظیم نیستند و معمولاً میزان تولید دوده آن‌ها بیش از حد است، دودزدگی سطح زیرین سرسیلندرها امری رایج است. یکی از اولین نشانه‌های آسیب به سرسیلندر تغییر صدای موتور و افزایش ناگهانی دمای آب است.
در آخر
حالا که متوجه نقش طلایی سرسیلندر در ساختار موتور خودروها شده‌اید، به راحتی می‌توانیم قبول کنیم که تعویض سرسیلندر خراب با نمونه سالم تا چه میزان می‌تواند مهم باشد. به همین دلیل است که شرکت‌های خودروسازی در ساخت سرسیلندر نهایت دقت و وسواس را به خرج می‌دهند.

شرکت سهامی عام ایرکا پارت صنعت(کاربراتور ایران پیشین)شرکت ایرکا پارت صنعت (کابراتورایران پیشین) بعنوان بازوی تولیدی گروه ایرکا، در سال ۱۳۶۰ تأسیس شده و محصولات کاربراتور، واترپمپ، اویل پمپ، اویل ماژول، دریچه ی هوا، مانیفولد هوا و سایر قطعات موتوری را برای صنعت خودروی ایران تولید می نماید. این شرکت یکی از قدیمی ترین قطعه سازان ایران می باشد.شرکت سهامی خاص ایرکا پارت پویا(مهر اسپند پویای پیشین)محصولات ایرکا پارت صنعتگروه شرکت های ایرکا، محصولات متعددی را به مشتریان خود شامل خودرو سازان و بازار یدکی ارائه می کند. محصولات ارائه شده به خودرو سازان توسط شرکت ایرکا پارت صنعت با استفاده از ماشین آلات و تجهیزات مدرن و بسیار دقیق و با دانش فنی دریافت شده از شرکت های معتبری مانند پیربورگ فرانسه (برای دریچه های هوا، واتر پمپ و اویل پمپ L90) و سامسونگ کلایمت کنترل کره ی جنوبی (برای اویل ماژول) تولید می شوند. توزیع این دسته محصولات در بازار یدکی توسط شرکت ایرکا پارت پویا انجام می شود.سایر محصولات ارائه شده به بازار یدکی توسط شرکت ایرکا پارت پویا، همگی ساخت سازندگان بسیار معتبر هستند. شرکت سهامی خاص ایرکا پارت پویا (مهر اسپند پویا ی پیشین) بعنوان بازوی بازرگانی گروه ایرکا، در سال ۱۳۸۵ با ماموریت توسعه ی فعالیتهای بازرگانی گروه تاسیس شد. این شرکت با بهره گیری از نیروهای کارامد، آموزش دیده، پرانگیزه و خلاق بهمراه مهارتها و تجربیات مدیریت در امور بازرگانی، توانسته است سهم خود را در بازار قطعات یدکی خودروهای شرکتهای ایران خودرو، سایپا و رنوپارس افزایش دهد. شرکت برای توسعه ی شبکه ی توزیع خود، در سال ۱۳۸۸ فروشگاه و نمایشگاه مرکزی خود را در خیابان اکباتان تهران افتتاح نمود.ایرکا پارت پویا دارای گواهینامه و تاییدیه های کیفیت ISO 9001, ISO 10002 وISO 10004 از موسسه IMQایتالیا می باشد .